ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΨΥΧΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΝΕΚΡΩΝ: ΤΙ ΛΕΝΕ ΠΑΤΕΡΕΣ ΚΑΙ ΘΕΟΛΟΓΟΙ

Α). ΤΙ ΛΕΝΕ ΑΡΧΑΙΟΙ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΙ ΠΑΤΕΡΕΣ

ΙΟΥΣΤΙΝΟΣ Ο ΜΑΡΤΥΡΑΣ, χριστιανός απολογητής του 2ου αιώνα μ.Χ.:

Διάλογος προς Τρύφωνα (περί το 140 μ.Χ.) :

5:1. 4-5 “… Οι φιλόσοφοι δεν μπορούν να πουν καν ούτε τι είναι η ψυχή… Ούτε αθάνατον όμως δεν πρέπει να την λέμε. Διότι αν ήταν αθάνατος, θα ήταν φυσικά και αγέννητη. Αγέννητος και αθάνατος είναι για κάποιους που τους λένε Πλατωνικούς…Όσα είναι ή θα γίνουν μετά τον Θεό, αυτά έχουν φθαρτή φύση και την ιδιότητα να εξαφανισθούν και να μην υπάρχουν πλέον. Διότι μόνος αγέννητος και άφθαρτος είναι ο Θεός, όλα δε τα άλλα τα μετ’ αυτόν, είναι γεννητά και φθαρτά. Δι’ αυτόν τον λόγο και αποθνήσκουν οι ψυχές και τιμωρούνται.

Κεφ. 80: “1. Και ο Τρύφων είπε [στον Ιουστίνο] . . . πες μου, αλήθεια εσείς [οι Χριστιανοί] ομολογείτε και προσδοκάτε ότι αυτός ο τόπος της Ιερουσαλήμ θα ανοικοδομηθεί, και ότι θα μαζευτεί ο λαός σας [των χριστιανών] και θα ευφρανθεί μαζί με τον Χριστό, και μαζί με τους πατριάρχες και τους προφήτες και τους ανθρώπους από το δικό μας γένος [το Ιουδαϊκό] και με αυτούς που έγιναν προσήλυτοι πριν έρθει ο Χριστός σας;

2. Και εγώ [ο Ιουστίνος] είπα : … εγώ και άλλοι πολλοί [Χριστιανοί] τα πιστεύουμε αυτά, καθώς και εσείς πιστεύετε ότι θα γίνει οπωσδήποτε. Σου επισήμανα ότι πολλοί δεν γνωρίζουν τη καθαρή και ευσεβή πίστη αυτών που είναι Χριστιανοί. Διότι σου δήλωσα ότι υπάρχουν άνθρωποι που ονομάζονται Χριστιανοί, αλλά είναι άθεοι και ασεβείς αιρετικοί, διότι διδάσκουν για όλα τα πράγματα βλάσφημα και άθεα και ανόητα. Διότι δεν διαλέγω να ακολουθώ ανθρώπους και ανθρώπινες διδασκαλίες, αλλά τον Θεό και τις διδασκαλίες που προέρχονται από Εκείνον. Διότι αν μας συγκαταλέγεται με μερικούς που ονομάζονται Χριστιανοί και όμως δεν ομολογούν αυτό [την ανάσταση και την επίγεια Βασιλεία του Χριστού], αλλά τολμούν και να βλασφημούν τον Θεό του Αβραάμ και του Ισαάκ και του Ιακώβ, και οι οποίοι λέγουν ότι δεν υπάρχει ανάσταση των νεκρών, αλλά ότι αμέσως μετά θάνατον οι ψυχές τους αναλαμβάνονται στον ουρανό, να μη θεωρείτε αυτούς Χριστιανούς…

Εγώ δε, και όσοι είναι Χριστιανοί με ορθή πίστη σε όλα τα πράγματα, γνωρίζουμε ότι θα γίνει και ανάσταση της σάρκας και ότι η Ιερουσαλήμ θα οικοδομηθεί και θα στολιστεί και θα επεκταθεί, όπως και ο Ιεζεκιήλ και ο Ησαΐας και οι άλλοι προφήτες ομολογούν.”

Κεφ. 81. 3. “… Και ακόμα υπήρξε και ανάμεσά μας κάποιος άνθρωπος ονομαζόμενος Ιωάννης, ένας από τους απόστολους του Χριστού, ο οποίος, σε Αποκάλυψη που του έγινε, προφήτεψε ότι αυτοί που πιστεύουν στον δικό μας Χριστό θα περάσουν χίλια χρόνια στην Ιερουσαλήμ, και μετά από αυτά θα γίνει η παγκόσμια, και αιώνια, ανάσταση όλων των ανθρώπων μαζί και η Κρίση...

Κεφ. 82: “1. … και σε εμάς τώρα υπάρχουν πολλοί ψευδοδιδάσκαλοι, από τους οποίους ο Κύριός μας μάς προείπε να φυλαγόμαστε … 3. Διότι και πολλά άθεα και βλάσφημα και άδικα δίδαξαν αυτοί πλαστογραφώντας τα στο όνομα Αυτού [του Χριστού]. Και αυτά που το ακάθαρτο πνεύμα του διαβόλου έβαλε μέσα στις διάνοιές τους διδάσκουν μέχρι τώρα.

Κεφ. 85: “7. Και εγώ (ο Ιουστίνος) είπα : . . . πράγμα το οποίο και από τον Ησαΐα κηρύχτηκε με περισσότερα, στα οποία και το μυστήριο της αναγέννησής μας [πάλιν γέννησής μας, εννοεί την ανάσταση] και όλων όσων προσδοκούν να φανεί ο Χριστός στην Ιερουσαλήμ και φροντίζουν να Τον ευαρεστούν με έργα.

Κεφ. 113: “4. . . . σάς απέδειξα ότι ήταν ο Ιησούς που φάνηκε και μίλησε στον Μωυσή και στον Αβραάμ και στους άλλους πατριάρχες, υπηρετώντας το θέλημα του Πατέρα. Ο οποίος και άνθρωπος ήλθε να γεννηθεί διά της Παρθένου Μαρίας, και είναι πάντοτε [άνθρωπος]. 5. Διότι Αυτός είναι δια του Οποίου ο Πατέρας θα ανακαινίσει τη γη και τον ουρανό, Αυτός είναι το αιώνιο φως που μέλλει να λάμπει στην Ιερουσαλήμ, Αυτός είναι ο Βασιλιάς της Σαλήμ [της Ιερουσαλήμ] και ο αιώνιος Ιερέας του Υψίστου, σύμφωνα με τη τάξη Μελχισεδέκ.

ΕΙΡΗΝΑΙΟΣ, Επίσκοπος Λυών, μέσα 2ου αιώνα μ.Χ. (Κατά Αιρέσεων, βιβλίο 5ο):

Κάποιοι προχωρούν πέρα από το προκαθορισμένο σχέδιο της εξύψωσης των δικαίων, έχοντας άγνοια των μεθόδων με τις οποίες παιδαγωγούνται [από τον Θεό] πριν από την αφθαρσία, και γι’ αυτό έχουν αιρετικές απόψεις. Επειδή οι αιρετικοί, μη δεχόμενοι την ανάσταση της σάρκας τους, ισχυρίζονται ότι αμέσως μετά τον θάνατό τους περνούν ψηλά στους ουρανούς. Αυτοί οι άνθρωποι, ωστόσο, που απορρίπτουν την ανάσταση ολόκληρου του ανθρώπου, και κάνουν ότι μπορούν για να την αφαιρέσουν από τη Χριστιανική διδαχή, δεν γνωρίζουν τίποτα σχετικά με το σχέδιο της αναστάσεως. Γιατί δεν δέχονται να το κατανοήσουν, αφού λένε ότι ο ίδιος ο Κύριος, στον οποίο λένε ότι πιστεύουν, δεν αναστήθηκε την τρίτη ημέρα, αλλά αμέσως μόλις εξέπνευσε αναχώρησε ψηλά, αφήνοντας το σώμα του στη γη. Αλλά τα γεγονότα μαρτυρούν ότι επί τρεις ημέρες, Αυτός κατοίκησε στο μέρος όπου ήταν οι νεκροί, όπως ο Ιωνάς έμεινε τρεις μέρες και τρεις νύχτες στην κοιλιά του κήτους (Ματθαίος 12:40) … Και αφού εγέρθηκε την τρίτη ημέρα, είπε στη Μαρία, “Μη με αγγίζεις, γιατί δεν ανέβηκα ακόμα στον Πατέρα μου” (Ιωάννης 20:17) … Πώς λοιπόν αυτοί που ισχυρίζονται ότι ο εσωτερικός τους άνθρωπος, αφήνοντας το σώμα εδώ, ανεβαίνει στον υπερ-ουράνιο τόπο, να μη βρίσκονται σε σύγχυση; Επειδή όπως ο Κύριος ‘έφυγε στο μέσο της σκιάς του θανάτου’ (Ψαλμός 86:23), όπου βρίσκονται οι ψυχές των νεκρών, και μετά αναστήθηκε σωματικά, και σαράντα μέρες μετά την ανάστασή του αναλήφθηκε στον ουρανό, είναι φανερό ότι και οι ψυχές των μαθητών Του επίσης … θα πάνε στον αόρατο τόπο … και θα μείνουν εκεί περιμένοντας μέχρι τον καιρό της ανάστασής τους, περιμένοντας αυτό το γεγονός. Τότε λαμβάνοντας τα σώματά τους, και εγειρόμενοι ολόκληροι, σωματικά, όπως ακριβώς αναστήθηκε και ο Κύριος, θα έρθουν έτσι στην παρουσία του Θεού. Όπως και ο Κύριός μας δεν πήγε αμέσως στον ουρανό, αλλά περίμενε πρώτα να αναστηθεί … έτσι κι εμείς πρέπει να περιμένουμε τον καιρό της ανάστασής μας.

Και όσο οι απόψεις ορισμένων ορθόδοξων ανθρώπων προέρχονται από αιρετικές πηγές, τόσο θα παραμένουν σε άγνοια των οικονομιών του Θεού, του μυστηρίου της ανάστασης των δικαίων, και της επίγειας βασιλείας η οποία είναι η αρχή της αφθαρσίας, μέσω αυτής της βασιλείας εκείνοι που θα είναι άξιοι θα συνηθίσουν προοδευτικά στη συμμετοχή στη θεϊκή φύση“.

ΤΕΡΤΥΛΛΙΑΝΟΣ, Λατίνος εκκλησιαστικός Πατέρας του 3ου αιώνα μ.Χ. (Περί Ψυχής Πραγματεία, κεφ. 55):

Ο Πλάτων μεταθέτει αμέσως τις ψυχές στον ουρανό, κατά την ευαρέσκειά του ... Ο Πλάτων είναι αλήθεια ότι δεν επιτρέπει αυτόν τον προορισμό για όλες τις ψυχές αδιάκριτα, έστω ακόμα και των φιλοσόφων, αλλά μόνον εκείνων που έχουν καλλιεργήσει τη φιλοσοφία τους από έρωτα προς τα αγόρια (!) … Σ’ αυτό το σύστημα, λοιπόν, οι ψυχές των σοφών μεταφέρονται ψηλά στον αιθέρα … Όλες οι άλλες ψυχές ρίχνονται κάτω στον Άδη…

Ο Χριστός … πέθανε σύμφωνα με τις Γραφές (Α΄ Κορινθ. 15:3) και ετάφη … παραμένοντας στον Άδη με τη μορφή και τις συνθήκες ενός νεκρού ανθρώπου, και δεν ανέβηκε στα ύψη του ουρανού προτού κατέβη στα κατώτατα της γης, ώστε να κάνει συμμέτοχους του εαυτού Του τους προφήτες και πατριάρχες που βρίσκονταν εκεί. Έτσι έχοντας τα πράγματα … πρέπει να κρατάτε σε απόσταση εκείνους που είναι τόσο υπερήφανοι ώστε δεν μπορούν να δεχτούν ότι οι ψυχές των δικαίων πρέπει να παραμείνουν στον Άδη. Αυτοί οι άνθρωποι που είναι “δούλοι πάνω από τον Κύριό τους, και μαθητές πάνω από τον Διδάσκαλό τους”, χωρίς αμφιβολία θεωρούν περιφρονητικό να περιμένουν την ανταμοιβή τους μέχρι την ανάσταση … Αλλά, λένε, τότε ποια είναι η διαφορά μεταξύ των Εθνικών και των Χριστιανών αν όλους τους περιμένει η ίδια φυλακή όταν πεθάνουν; Αλλά πώς, απαντάμε εμείς, θα ανεβεί η ψυχή στον ουρανό, όπου ο Χριστός ήδη κάθεται στα δεξιά του Πατέρα, όταν ακόμα δεν έχει ακουστεί η σάλπιγγα του αρχαγγέλου (Α΄ Θεσσαλ. 4:16) με εντολή του Θεού; Όταν εκείνοι που η έλευση του Κυρίου πρόκειται να βρει πάνω στη γη, δεν έχουν ακόμη αρπαχθεί στον αέρα προς συνάντηση Του όταν θα έρχεται, μαζί με τους νεκρούς εν Χριστώ, οι οποίοι θα είναι οι πρώτοι που θα αναστηθούν; (Α΄Θεσ. 4:17) Ο Ουρανός δεν είναι ανοιχτός σε κανέναν

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ, εκκλησιαστικός πατέρας (170-236 μ.Χ.), από την πραγματεία του Περί της Αιτίας του Σύμπαντος:

Και τώρα πρέπει να μιλήσουμε για τον Άδη, στον οποίο οι ψυχές και των δικαίων και των αδίκων κρατούνται … Οι δίκαιοι θα αποκτήσουν την άφθαρτη και αναλλοίωτη Βασιλεία, αυτοί που προς το παρόν κρατούνται στον Άδη … στον οποίο οι ψυχές όλων κρατούνται μέχρι την ώρα που έχει καθορίσει ο Θεός, και τότε Αυτός θα πραγματοποιήσει μία ανάσταση όλων, όχι με το να μεταφέρει τις ψυχές σε άλλα σώματα, αλλά με το να αναστήσει τα ίδια τα σώματα(Κατά Πλάτωνος, 1,2).

Β). ΤΙ ΛΕΝΕ ΣΥΓΧΡΟΝΟΙ ΘΕΟΛΟΓΟΙ

Από το έγκριτο Interpreter’s Dictionary of the Bible [Ερμηνευτικό Λεξικό της Βίβλου] (Vol. 1, σ. 802) :

Κανένα κείμενο της Βίβλου δεν επικυρώνει τη δήλωση ότι η ψυχή χωρίζεται από το σώμα τη στιγμή του θανάτου

Από το βιβλίο Christian Words and Christian Meanings, του βιβλικού λόγιου John Burnaby (σσ. 148,149):

“Οι Έλληνες φιλόσοφοι υποστήριζαν ότι η παύση την οποία αποκαλούμε θάνατο δεν συμβαίνει παρά μόνο στα σώματα, και ότι οι ψυχές των ανθρώπων είναι από τη φυσική τους σύσταση αθάνατες. Η ελληνική λέξη “αθανασία” συναντάται μόνο μία φορά στην Καινή Διαθήκη, και εκεί δεν αναφέρεται σε κανέναν άλλον παρά στον βασιλέα των βασιλέων, στον Θεό … Η αθανασία της ψυχής δεν αποτελεί μέρος του Συμβόλου της Πίστεως, όπως ακριβώς και δεν αποτελεί μέρος της Χριστιανικής ανθρωπολογίας η διαίρεση του ανθρώπου σε σώμα και ψυχή και ο περιορισμός του πραγματικού ανθρώπου, της ουσίας της προσωπικότητας, στην υποτιθέμενη ξεχωριστή οντότητα της ψυχής, για την οποία η κατοικία μέσα σε σώμα είναι φυλάκιση … Ο Ιησούς δεν δίδαξε κανένα δόγμα αιώνιας ζωής για ασώματες υπάρξεις, όπως και κανένας Ιουδαίος πιστός στην πίστη των πατέρων του δεν θα μπορούσε να είχε δεχτεί ή ακόμα και να διανοηθεί. Αλλά η Ιουδαϊκή πίστη ήταν η έγερση των νεκρών την Έσχατη Ημέρα”.

Από το κλασσικό θεολογικό σύγγραμμα CHRISTIAN DOGMATICS (ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΔΟΓΜΑΤΙΚΗ) Vol. 2, σ. 503, (τμήμα γραμμένο από τον Καθηγητή Θεολογίας Hans Schwartz, του Πανεπιστημίου του Ρέγκενσμπουργκ, Γερμανίας) :

“… η διαδικασία εξελληνισμού μέσω της οποίας ο Χριστιανισμός υιοθέτησε πολλούς ελληνικούς τρόπους σκέψης οδηγούσε σε μία διαφορετική κατεύθυνση καθώς η εσχατολογική ελπίδα εκφραζόταν σε ελληνιστικές κατηγορίες. Ο Ειρηναίος είπε, ‘ είναι φανερό ότι και οι ψυχές των μαθητών Του επίσης, χάριν των οποίων ο Κύριος υπέφερε αυτά τα πράγματα, θα πάνε στον αόρατο τόπο που έχει καθοριστεί γι’ αυτούς από τον Θεό, και θα μείνουν εκεί περιμένοντας μέχρι την ανάσταση, περιμένοντας αυτό το γεγονός. Τότε λαμβάνοντας τα σώματά τους, και εγειρόμενοι ολόκληροι, σωματικά, όπως ακριβώς αναστήθηκε και ο Κύριος, θα έρθουν στην παρουσία του Θεού’. Η δήλωση του Ειρηναίου περιέχει την ιδέα ενός κατοικητήριου στο οποίο οι ψυχές των νεκρών παραμένουν μέχρι την παγκόσμια ανάσταση. Δεν θα πρέπει να αρνηθούμε αυτή τη δήλωση ως απόκλιση από τη βιβλική διδασκαλία, αφού ο σκοπός του επιχειρήματος είναι αντι-γνωστικός. Ο Ειρηναίος ήθελε να καταρρίψει τη Γνωστική ιδέα ότι στο τέλος αυτής της επίγειας ζωής η ψυχή αμέσως ανεβαίνει στο ουράνιο κατοικητήριό της. Καθώς οι αρχαίοι Πατέρες μάχονταν την παγανιστική ιδέα ότι ένα μέρος του ανθρώπου είναι αθάνατο, ήταν σημαντικό γι’ αυτούς να βεβαιώνουν ότι δεν υπάρχει ευθύγραμμη ανάβαση προς τον Θεό. Όταν πεθαίνουμε, η ζωή τελειώνει”.

Στο Θεολογικό Βιβλίο Λέξεων της Βίβλου [Theological Word Book of the Bible], ο Alan Richardson γράφει (σσ. 111, 112) :

Οι συγγραφείς της Βίβλου, όντας σταθεροί στην πεποίθηση ότι η τάξη της δημιουργίας οφείλει την ύπαρξή της στη σοφία και αγάπη του Θεού και γι’ αυτό το λόγο είναι ουσιαστικά καλή, δεν μπορούσαν να διανοηθούν μία ζωή μετά θάνατον ως μία ασώματη ύπαρξη, αλλά πίστευαν σε μία ανανέωση, κάτω από ορισμένες συνθήκες, της εγγενούς ενότητας σώματος και ψυχής, ενότητα η οποία αποτελούσε γι’ αυτούς την ανθρώπινη ζωή όπως την ήξεραν. Γι’ αυτό σκέφτονταν τον θάνατο ως θάνατο ολόκληρου του ανθρώπου, και φράσεις όπως ‘ελευθερία από θάνατο’, ‘αφθαρσία’ ή ‘αθανασία’ μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν μόνο για να περιγράψουν αυτό που εννοείται από τη φράση ‘αιώνιος’ ή ‘ζων’ Θεός ‘ο οποίος μόνος έχει αθανασία’ (Α΄ Τιμόθεο 6:16). Ο άνθρωπος δεν έχει μέσα του την ιδιότητα της αθανασίας, αλλά πρέπει, αν πρόκειται να υπερνικήσει την καταστρεπτική δύναμη του θανάτου, να την λάβει [την αθανασία] ως δώρο από τον Θεό, ο οποίος ‘ανέστησε τον Χριστό από τους νεκρούς’, και παραμέρισε τον θάνατο’ (Α΄ Κορινθ. 15:53, 54). Είναι μέσω του θανάτου και της ανάστασης του Ιησού Χριστού που αυτή η δυνατότητα του ανθρώπου έχει έρθει στη ζωή (Β΄ Τιμόθεο 1:10) και η ελπίδα έχει γίνει βέβαια ότι η φθορά, που είναι ένα παγκόσμιο χαρακτηριστικό της ανθρώπινης ζωής, θα νικηθεί αποτελεσματικά”.

ΜΙΧΑΛΗΣ ΚΑΤΡΙΤΣΗΣ

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *