ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟΝ ΑΘΕΪΣΜΟ Νο2 -ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΡΡΗΣΕΙΣ

-Οι ΚοσμολογικΕς αντιρρΗσεις για την Υπαρξη του ΘεοΥ-

1. Γιατί ο Θεός δεν έχει αιτία

Ο φιλόσοφος Μπέρτραντ Ράσσελ υποστήριξε πως αν τα πάντα χρειάζονται μια αιτία για να υπάρχουν , τότε το ίδιο και ο Θεός. Αν από την άλλη ο Θεός δεν χρειάζεται αιτία, τότε δεν χρειάζεται και ο κόσμος. Αν όμως ο κόσμος δεν χρειάζεται αιτία, τότε ο Θεός δεν υπάρχει. Συνεπώς είτε τα πάντα χρειάζονται αιτία, είτε δεν υπάρχει Θεός.

Στην πραγματικότητα, το επιχείρημα αυτό δεν συνιστά απόδειξη της ανυπαρξίας του Θεού, αλλά απλά αποτελεί διόρθωση ενός εσφαλμένου επιχειρήματος που προβάλλονταν παλαιότερα από τους θεϊστές, ως απόδειξη της ύπαρξης του Θεού. Πολύ εύστοχα παρατηρεί ο Ράσσελ πως αν όλα χρειάζονται μια αιτία, τότε ακόμη και ο Θεός χρειάζεται μια αιτία, και τελικά αυτή η λογική δεν καταλήγει στον Θεό αλλά σε μια ατέρμονη αλληλουχία αιτιών και αποτελεσμάτων. Η σωστή χρήση του επιχειρήματος διατυπώνεται ως εξής: Μόνο πεπερασμένα, μεταβλητά και εξαρτώμενα πράγματα χρειάζονται αιτία, ενώ ο Θεός είναι άπειρος, αναλλοίωτος και αμετάβλητος. Αυτό το επιχείρημα, δεν μας οδηγεί σε αντιφατικά συμπεράσματα για τον Θεό. Επειδή μόνο αν πεπερασμένα όντα και πράγματα χρειάζονται αιτία, καταλήγει κάποιος σε ένα μη πεπερασμένο ον το οποίο είναι αναίτιο. Είναι δηλαδή η πρώτη αναίτια Αιτία όλων των πεπερασμένων πραγμάτων.

2. Μπορεί να φτιάξει μια πέτρα που να…μην μπορεί να τη σηκώσει;

Μια άλλη αντίρρηση σε σχέση με τον Θεό αφορά την έννοια της παντοδυναμίας Του. Η Σιμόν ντε Μπωβουάρ η σύντροφος του Ζαν Πωλ Σάρτρ έκανε κάποτε τη δήλωση ότι ο Θεός των χριστιανών χαρακτηρίζεται από κάθε λογής αντιφάσεις, τις λεγόμενες αντινομίες. Η έννοια λοιπόν ενός παντοδύναμου Θεού, αποτελεί έναν αντιφατικό όρο, επειδή ένας τέτοιος Θεός θα μπορούσε να κάνει οτιδήποτε, όπως το να φτιάξει μια πέτρα τόσο βαριά ώστε να μην μπορεί να τη σηκώσει ή να την ελέγξει. Αν όμως ο Θεός μπορεί να φτιάξει κάτι το οποίο δεν μπορεί να ελέγξει, τότε δεν είναι παντοδύναμος. Συνεπώς δεν υπάρχει ένας τέτοιος Θεός. Αν μπορεί να φτιάξει μια πέτρα βαριά, τότε σίγουρα μπορεί και να την ελέγξει. Μπορεί να την συντηρεί στην ύπαρξη και μπορεί να τη θέσει εκτός ύπαρξης. Αυτός είναι αποτελεσματικός έλεγχος από τη δύναμη του Θεού.

3. Ο Κόσμος δεν χτίστηκε μέσα στον χρόνο

Μια άλλη υποτιθέμενη αντινομία αφορά την δημιουργία του κόσμου. Ο κόσμος δεν είναι αιώνιος. Μόνο ο Θεός είναι αιώνιος. Λένε «Αν όμως ο κόσμος δημιουργήθηκε μέσα στο χρόνο, τότε θα πρέπει να υπήρχε χρόνος πριν τον χρόνο, κάτι το αδύνατο. Συνεπώς δεν υπάρχει Θεός που δημιούργησε τον κόσμο μέσα στο χρόνο». Όμως αυτή η αντίρρηση καταρρέει με μια πιο προσεκτική ματιά:

Είναι λάθος να λέμε ότι η δημιουργία συντελέστηκε μέσα στο χρόνο. Αυτό θα προϋπόθετε ότι ο χρόνος υπάρχει υπεράνω του Θεού. Το σωστό είναι ότι η δημιουργία έγινε μαζί με το χρόνο. Έτσι ο χρόνος άρχισε να υπάρχει όταν ο Θεός έφερε στην ύπαρξη τον κόσμο. Το μόνο που υπήρχε «πριν» από τον χρόνο ήταν ο αιώνιος Θεός. Τα «πριν» και τα «μετά» υφίστανται μέσα στον χρόνο. 17 Αιώνες πριν ο Αυγουστίνος διατύπωσε την περίφημη φράση του «όχι εν τω χρόνω, αλλά συν τω χρόνω εποίησε ο Θεός τον κόσμον». Και παραδόξως η μοντέρνα φυσική υποστηρίζει ακριβώς αυτή την άποψη.

4. Οι ατέλειες των ζωντανών οργανισμών

Η πιο δημοφιλής αντίρρηση αφορά τις υποτιθέμενες «ατέλειες» στη κατασκευή των ζωντανών οργανισμών. Ισχυρίζονται ότι η βιολογία συγκεκριμένα, μας αποκαλύπτει πως οι ζώντες οργανισμοί έχουν σχεδιαστικές ατέλειες στη κατασκευή τους, και ότι αυτό συνιστά ισχυρή ένδειξη ενάντια στην ύπαρξη ενός Σοφού Σχεδιαστή.

Συγκεκριμένα ο εξελικτικός βιολόγος Douglas Futuyma στο βιβλίο του Science on trial γράφει τα εξής: «Κάθε οργανισμός έχει υπολειμματικά όργανα και δομές τα οποία είναι άχρηστα απομεινάρια από εξελικτικές προσαρμογές στο παρελθόν….βρίσκουμε μήπως σ’ αυτά ένδειξη για σοφό σχεδιασμό;». Κατά τη γνώμη του αυτές οι ατέλειες μαρτυρούν ότι η ζωή είναι το αποτέλεσμα ιστορικών συμπτώσεων και όχι ενός τέλειου σχεδιασμού. Ωστόσο θα πρέπει να κάνουμε έναν διαχωρισμό ανάμεσα στον λεγόμενο φαινομενικό σχεδιασμό και στον λεγόμενο ιδεατό σχεδιασμό από την μια μεριά, και στον ευφυή σχεδιασμό από την άλλη. Ο φαινομενικός σχεδιασμός αναφέρεται σε κάτι που δίνει την εντύπωση ότι είναι σχεδιασμένο, ενώ δεν είναι. Ο ιδεατός σχεδιασμός δεν υφίσταται, παρά μόνο σαν μια ιδεατή φιλοσοφική αντίληψη. Ούτε η πρώτη, ούτε η δεύτερη μορφή σχεδιασμού δεν πρέπει να συγχέωνται με τον ευφυή σχεδιασμό. Πολλοί βιολόγοι προσπαθούν να καταρρίψουν τον ευφυή σχεδιασμό, υπαγάγοντάς τον σε μια από τις άλλες δύο κατηγορίες, ιδεατό ή φαινομενικό. Όμως κάτι τέτοιο είναι υπεκφυγή. Τα αυτοκίνητα π.χ. είναι ευφυώς σχεδιασμένα, με την έννοια ότι για τον σχεδιασμό τους ευθύνεται κάποια νοημοσύνη, αλλά δεν είναι παράδειγμα ούτε ιδεατού, ούτε φαινομενικού σχεδιασμού. Είναι λάθος να ισχυριζόμαστε ότι ένα σύστημα δεν είναι ευφυώς σχεδιασμένο, επειδή τυγχάνει να βρίσκουμε σ’ αυτό «ατέλειες».

Επίσης το ερώτημα «γιατί υπάρχουν ατέλειες στους ζώντες οργανισμούς», μπορεί να το απαντήσει η ιστορία της Πτώσης . Σύμφωνα με την διήγηση της Γένεσης, η αρχική δημιουργία του Θεού διεφθάρηκε από την αμαρτία. Ο απόστολος Παύλος θα τονίσει ότι «η κτίση υπετάχθη εις την ματαιότητα» (Ρωμ. 8:20). Συνεπώς το «λίαν καλό» (Γένεση 1:31) που αρχικά δημιούργησε ο Θεός έχει διαστρεβλωθεί και αυτό ισχύει ο κανόνας πλέον στη φύση. Η φθορά και η ασθένεια, ο πόνος και ο θάνατος κυριαρχούν. Συνεπώς λόγω της Πτώσης στην αμαρτία, βλέπουμε σήμερα ατέλεια και φθορά. Αντί να ερμηνεύονται αυτές οι ατέλειες ως το αποτέλεσμα μιας τυχαίας εξελικτικής διαδικασίας, μπορούμε να τις δούμε ως αποτέλεσμα της Πτώσεως από μια δημιουργία που ήταν αρχικά «λίαν καλή».

Πεποίθησή μας είναι πως ο αθεϊσμός σαν προσπάθεια ερμηνείας του κόσμου είναι εσφαλμένος. Είναι πιο λογικό η ζωή και ο άνθρωπος να προήλθαν από μία πάνσοφη Νόηση, έναν Θεό που έκανε τον Εαυτό Του γνωστό πρώτα στη φυσική Δημιουργία και έπειτα στο πρόσωπο του Ιησού Χριστού.

ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΠΑΛΑΓΙΑΝΝΗΣ